„Moje dziecko nie chce jeść”

"Moje dziecko nie chce jeść"

Jeśli miałabym polecić rodzicowi lub komukolwiek zainteresowanemu żywieniem małych dzieci w praktyce tylko jedną książkę, byłoby to właśnie “Moje dziecko nie chce jeść”.

Książkę napisał hiszpański pediatra i ojciec trójki dzieci Carlos Gonzales. Dzięki niej dowiesz się jak omijać szerokim łukiem żywieniowe mity powielane przez nadopiekuńcze babcie, ciocie i niedouczony personel służby zdrowia.

Autor książki wyjaśnia dlaczego dzieci nie chcą jeść i kiedy tak na prawdę należy się tym martwić oraz jak postępować, gdy dziecko odmawia jedzenia. Pisze konkretnie, czasem śmiesznie czasem dosadnie, przywołuje mnóstwo przypadków.

Bardzo ciekawe są fragmenty zaleceń żywieniowych dla niemowląt przytoczone z podręczników pediatrii początku wieku, czy porównania siatek centylowych z różnych lat i krajów. Pozwalają uświadomić sobie, jak bardzo zmienne są zalecenia ekspertów i jak dobrze w tym wszystkim zachować zdrowy rozsądek i zaufać własnej i dziecka intuicji.

Myślę, że książka ta jest w stanie uspokoić rodziców każdego niejadka.

okładka hiszpańskiej wersji

Co to jest BLW?

Najbliższe wydarzenia (9)

Baby-led weaning w dosłownym tłumaczeniu z angielskiego oznacza odstawienie od piersi kierowane przez dziecko. Jest to metoda wprowadzania pokarmów stałych do diety niemowląt, lub raczej powolnego zastępowania mleka matki lub mleka modyfikowanego pokarmami stałymi, a – co najważniejsze -procesem tym steruje samo dziecko. Autorkami  metody są Gill Rapley i Tracey Murkett, których książka: Baby-led Weaning: Helping Your Baby To Love Good Food przetłumaczona została na polski jako Bobas lubi wybór: Twoje dziecko pokocha dobre jedzenie.

Zgodnie z aktualnym schematem żywienia niemowląt zaleca się wyłączne karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia dziecka. Około 6 miesiąca konieczne jest stopniowe rozszerzanie diety niemowlęcia. O gotowości do przyjmowania pokarmów stałych świadczą takie cechy jak:

  • umiejętność siedzenia,
  • branie małych przedmiotów dwoma palcami i wkładanie ich do buzi,
  • umiejętność gryzienia,
  • zanik odruchowego wypluwania wszystkiego co dotknie języka,
  • dziecko zaczyna domagać się częściej ssania piersi bez widocznego powodu (choroba, ząbkowanie).

Od tego momentu zaczynamy rozszerzać dietę niemowląt karmionych mlekiem o pokarmy stałe.

BLW wkracza więc około 6 miesiąca życia, choć każe raczej zwrócić uwagę na gotowość dziecka niż na metrykę. Różni się od tradycyjnego modelu tym, że omija etap karmienia łyżeczką przez rodziców i podawania papek. Dzięki temu dziecko samo w pełni kieruje procesem przejścia z żywienia mlekiem na pokarmy stałe. Tak jak wcześniej samo karmiło się mlekiem mamy (samo ssało ile chciał i kiedy chciało), tak teraz jest w stanie samo decydować o tym co je, ile i kiedy. Początkowo je palcami, później stopniowo uczy się operować sztućcami, kubkiem itd. W ciągu kilku miesięcy uczy się do czego służy jedzenie i jak jeść samodzielnie by być sytym.

Na pierwsze posiłki polecane są miękkie, łatwe do uchwycenia warzywa, np. ugotowane i pokrojone w słupki marchewki czy różyczki brokuła, następnie stopniowo zwiększa się różnorodność potraw. Zasada jest taka, że rodzic proponuje dziecku wartościowe produkty, a dziecko od początku je samodzielnie. Autorki metody uważają że nie ma przeciwwskazań, aby nawet małe dzieci dostawały pokarmy z rodzinnego stołu (czyli to co je reszta rodziny). Zwracają uwagę jedynie na kilka produktów niebezpiecznych i nieodpowiednich dla małych dzieci, np. orzechy, małe owoce, szczególnie z pestkami, oliwki, dania zbyt mocno posolone i przyprawione czy fast-food.

Dziecko cały czas jest karmione piersią lub mlekiem modyfikowanym na żądanie. Początkowo do posiłków siada najedzone mlekiem, aby miało dobry nastrój do nauki jedzenia. Idea jest taka, że w miarę czasu dziecko coraz sprawniej spożywa pokarmy, je coraz więcej pokarmów stałych a pije coraz mniej mleka i w ten sposób samo odstawia się od piersi. Jedne dzieci w wieku 1,5 roku inne w wieku 4 lat. Gdy zrezygnuje całkowicie z ssania piersi, oznacza to, że nie potrzebuje więcej mleka mamy w sensie odżywczym i potrafi w inny sposób zaspokoić potrzebę bliskości (np. przez przytulanie, głaskanie).

Żywienie dzieci w 1 roku życia. Oficjalne wytyczne

Rozkoszny bobas nie może doczekać się pierwszej marchewki ;)

Karmienie piersią

Obecnie zaleca się wyłączne karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia dziecka.

Mleko matki jest jedynym naturalnym pokarmem dla nowo narodzonego dziecka. Mleko modyfikowane jest produktem pozwalającym w wyjątkowych sytuacjach go zastąpić i dostarczyć niezbędne składniki odżywcze w wystarczających ilościach. Należy wspomagać się nim jedynie w wyjątkowych sytuacjach.

Karmienie naturalne krótsze niż 6 miesięcy lub mieszane (mlekiem matki i mlekiem modyfikowanym) jest również wartościowe.

Udowodniono wiele korzyści płynących z karmienia piersią zarówno dla dziecka, jak i mamy.

Plusy dla dziecka:

  • Dziecko jest mniej narażone na infekcje (np.zapalenie ucha środkowego), rozwój otyłości i chorób cywilizacyjnych w późniejszym wieku oraz chorób cywilizacyjnych.
  • Karmienie piersią zmniejszenia ryzyko chorób alergicznych, autoimmunologicznych oraz nowotworowych.
  • Naukowcy udowodnili nawet lepszy rozwój funkcji poznawczych u dziec karmionych naturalnie niż sztucznie. A nawet wykazali wprost proporcjonalną zależność wysokości współczynnika IQ starszych dzieci od długości karmienia piersią! Wiązane to było z większą zawartością DHA w pokarmie kobiecym.
  • Karmienie piersią ułatwia maluchom trawienie pierwszych stałych pokarmów.

Plusy dla mamy:

  • Karmienie piersią zmniejsza ryzyko krwotoków poporodowych.
  • Znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju raka piersi.
  • Jest wygodne i tanie. Mleko z piersi ma zawsze odpowiednią temperaturę i zawsze jest gotowe, poza tym nic nie kosztuje.

Wprowadzanie pokarmów stałych

Około 6 miesiąca rozszerzamy dietę dziecka o pokarmy stałe, choć mleko mamy cały czas stanowi dominujący pokarm. Dlaczego rozszerzamy dietę dziecka? Z kilku powodów:

  • Staje się ono dojrzałe do przyjmowania pokarmów stałych, nabywa zdolności siedzenie z podparciem, coraz bardziej kontroluje swoje ruchy.
  • Jego układ pokarmowy i immunologiczny działa coraz sprawniej.
  • Kurczą się zapasy żelaza zgromadzone w trakcie życia płodowego, a mleko mamy dostarcza go za mało w stosunku do rosnących potrzeb.

Oficjalne wytyczne ekspertów mówią, że pokarmy stałe należy wprowadzać dziecku nie wcześniej niż po ukończeniu 17 tygodnia życia i nie później niż w 26 tygodniu życia. Przy czym uznają, że możliwe jest wyłączne karmienie piersią do ukończenia przez dziecko 6 miesiąca życia.

Baby-led weaning mówi, że każde dziecko osiąga dojrzałość do rozszerzania diety w swoim czasie, moment muszą wyczuć sami rodzice. Tak jak niektóre dzieci zaczynają raczkować w 5 a niektóre w 9 miesiącu życia, tak we właściwym dla siebie momencie będą gotowe do jedzenia.

Rozkoszny bobas nie może doczekać się pierwszej marchewki ;)
Rozkoszny bobas nie może doczekać się swojej pierwszej marchewki 😉

Jak rodzic może zaobserwować gotowość dziecka do rozszerzania diety? Po następujących sygnałach:

  • Umiejętność siedzenia (też z podparciem).
  • Branie małych przedmiotów dwoma palcami i wkładanie ich do buzi.
  • Umiejętność gryzienia.
  • Zanik odruchowego wypluwania wszystkiego co dotknie języka.
  • Dziecko zaczyna domagać się częściej ssania piersi bez widocznego powodu (choroba, ząbkowanie).

Kilka uwag praktycznych:

  • Pamiętajmy, że do pierwszych pokarmów stałych dziecko siada z pełnym brzuszkiem mleka mamy i w dobrym humorze. Pokarmy stałe powinny być posiłkami dodatkowymi a nie zastępującymi mleko matki.
  • Zaczynamy od niewielkich ilości warzyw i owoców. Pierwsze posiłki powinny być jednoskładnikowe.
  • Podczas karmienie nie należy stosować przymusu, dziecko je ile chce.
  • To normalne, gdy po kilku tygodniach zaznajamiania dziecka z pokarmami stałymi dziecko nie ma ochoty na nic innego oprócz mleka mamy. Może akurat wychodzą mu zęby? Może ma zły dzień i zwiększoną potrzebę tulenia się do mamy? Nie ma sensu męczyć dziecka i siebie starając się podać dziecku ilość pokarmu zalecaną przez ekspertów w tabelkach.
  • Należy podawać dziecku pokarmy wartościowe, bogate w witaminy i składniki mineralne.
  • Nie podajemy dziecku produktów solonych i słodzonych, przetworzonych i konserwowanych. Nie podajemy również produktów ciężkostrawnych, np. smażonych z dużą ilością tłuszczu, jak kotletów w panierce, oraz fast-foodów, ale to chyba oczywiste.

Z czasem dziecko będzie coraz bardziej interesować się jedzeniem i zjadać coraz więcej. Proporcje między ilością mleka mamy a pokarmami stałymi będą się zmieniać. Urozmaicamy jadłospis dziecka zgodnie z zasadami zdrowego żywienia i naszymi zwyczajami kulinarnymi.

Jak długo karmić piersią?

Zaleca się kontynuację karmienia przynajmniej do 2 roku życia dziecka i dłużej jeśli matka i dziecko sobie tego życzą.

Górnej granicy wieku karmienia nikt nie wyznaczył, jest to zawsze kwestia indywidualna. Idealna sytuacja, gdy dziecko od piersi odstawi się samo – baby-led-weaning. To znak, że nie potrzebuje więcej mleka mamy w sensie odżywczym i potrafi w inny sposób zaspokoić potrzebę bliskości (np. przez przytulanie, głaskanie).

Mleko matki przez cały okres karmienia piersią jest pokarmem wartościowym.

Warto zadbać o prawidłowe żywienie dzieci już od momentu ich narodzin. Przyniesie to wiele korzyści w późniejszych latach.


Na podstawie:

Warto karmić piersią. I co dalej? Poradnik dla matek oraz wszystkich, którzy pragną im pomóc, Magdalena Nehring-Gugulska, Intertom, Warszawa 2004, s. 8.

Pediatria – co nowego?, red. Ewa Otto-Buczkowska, Cornetis, Wrocław 2011.

Breastfeeding and later cognitive and academic outcomes, Horwood L.J., Fergusson D.M., 1998.